Ιράν: Προσχέδιο συμφωνίας με τις ΗΠΑ για να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ

Ένα πιθανό παράθυρο αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή ανοίγει η πληροφορία που μετέδωσε η κρατική τηλεόραση του Ιράν, σύμφωνα με την οποία η Τεχεράνη έχει στα χέρια της προσχέδιο ενός αρχικού, ανεπίσημου πλαισίου συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό της μεταξύ τους σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το Reuters, το ιρανικό κρατικό μέσο ανέφερε ότι το προσχέδιο προβλέπει την επαναφορά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ στα προπολεμικά επίπεδα μέσα σε έναν μήνα, ενώ από την πλευρά τους οι ΗΠΑ θα αποσύρουν στρατιωτικές δυνάμεις από την περιοχή κοντά στο Ιράν και θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό.

Η συμφωνία, πάντως, δεν έχει οριστικοποιηθεί. Η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να κάνει κανένα βήμα χωρίς «απτή επαλήθευση», ενώ το πλαίσιο που έχει διαρρεύσει αφορά εμπορικά πλοία και όχι στρατιωτικά σκάφη.

Τι προβλέπει το προσχέδιο

Με βάση όσα μετέδωσε η ιρανική πλευρά, το σχέδιο προβλέπει ότι η διαχείριση της κυκλοφορίας των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ θα γίνεται από το Ιράν, σε συνεργασία με το Ομάν. Παράλληλα, εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία μέσα στις επόμενες 60 ημέρες, αυτή θα μπορούσε να εγκριθεί ως δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Το πιθανό μνημόνιο κατανόησης φέρεται να είναι αποτέλεσμα έμμεσων συνομιλιών που ξεκίνησαν μετά τον πόλεμο που ξέσπασε τον Φεβρουάριο, έπειτα από την απότομη κλιμάκωση ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ. Σύμφωνα με το Reuters, το Πακιστάν έχει διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη μεσολάβηση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον.

Η σύγκρουση, με ανταλλαγές πυραυλικών και drone επιθέσεων, είχε προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο και είχε οδηγήσει σε αμερικανική στρατιωτική εμπλοκή, εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη ανάφλεξη στην περιοχή.

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο κρίσιμα

Τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο. Συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα, ενώ από εκεί περνούν τεράστιες ποσότητες πετρελαίου και ενεργειακών φορτίων.

Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, το 2024 η ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ ανήλθε κατά μέσο όρο στα 20 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων.

Γι' αυτό και κάθε ένδειξη αποκλιμάκωσης γύρω από το Ορμούζ παρακολουθείται στενά όχι μόνο από τις κυβερνήσεις, αλλά και από τις αγορές ενέργειας, τη ναυτιλία και τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές πετρελαίου.

Πτώση στις τιμές του πετρελαίου μετά την είδηση

Η διαρροή του προσχεδίου είχε άμεση αντανάκλαση στις αγορές. Σύμφωνα με το Reuters, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν την Τετάρτη 27 Μαΐου 2026, καθώς οι traders αποτίμησαν θετικά την πιθανότητα επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και αποκλιμάκωσης της κρίσης.

Η εικόνα, ωστόσο, παραμένει εύθραυστη. Αναλυτές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση τελικής συμφωνίας, ενώ η ροή του πετρελαίου μέσω του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος εξακολουθεί να είναι περιορισμένη.

Το μεγάλο αγκάθι: Η εμπιστοσύνη

Παρότι το προσχέδιο δείχνει ότι υπάρχει διπλωματική κινητικότητα, το βασικό εμπόδιο παραμένει η έλλειψη εμπιστοσύνης ανάμεσα στις δύο πλευρές. Η ιρανική αναφορά σε «απτή επαλήθευση» δείχνει ότι η Τεχεράνη ζητά εγγυήσεις πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε πρακτική κίνηση στα Στενά του Ορμούζ.

Από την άλλη, για την Ουάσιγκτον, η άρση του ναυτικού αποκλεισμού και η απομάκρυνση δυνάμεων από την περιοχή αποτελούν κινήσεις υψηλού πολιτικού και στρατιωτικού ρίσκου, ειδικά όσο η ευρύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή παραμένει ενεργή.

Λευκός Οίκος: «Απόλυτο επινόημα» το σχέδιο συμφωνίας

Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε σήμερα πως ένα ρεπορτάζ της κρατικής τηλεόρασης του Ιράν, στο οποίο γίνεται αναφορά για σχέδιο ενός αρχικού, ανεπίσημου πλαισίου για τη σύνταξη μνημονίου συνεννόησης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, «δεν αληθεύει» και ότι το αναφερόμενο μνημόνιο είναι ένα «απόλυτο επινόημα». 

Νωρίτερα η ιρανική κρατική τηλεόραση μετέδωσε ότι εξασφάλισε σχέδιο ενός αρχικού, ανεπίσημου πλαισίου για τη σύνταξη μνημονίου συνεννόησης με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το σχέδιο, το Ιράν θα αποκαταστήσει την κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ στα προ του πολέμου επίπεδα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν τις αμερικανικές δυνάμεις από την περιφέρεια του Ιράν και θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό.

Το μνημόνιο συνεννόησης είναι καρπός των έμμεσων συνομιλιών που άρχισαν μετά το τέλος των εχθροπραξιών στον πόλεμο που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ και κατά τις οποίες το Πακιστάν διαδραμάτισε ρόλο μεσολαβητή ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.